Pompdruk espresso: wat betekenen 9, 15 en 20 bar op de doos?

Hoeveel druk heeft espresso nodig?

Bij espresso perst heet water onder druk door een compact koffiebed. De druk zorgt ervoor dat het water in korte tijd veel smaak, oliën en crema uit de koffie haalt. Als richtwaarde wordt al decennia ongeveer 9 bar gebruikt: negen keer de luchtdruk op zeeniveau. Veel moderne machines werken rond dat punt, en sommige laten de druk tijdens de shot variëren.

Ter vergelijking: een fietsband staat meestal op 3 tot 6 bar. Negen bar is dus flink, maar het is geen wedstrijd om zo hoog mogelijk. Te veel druk drukt het koffiebed samen en kan juist zorgen voor kanalen waar het water te snel doorheen schiet.

Wat 15 of 20 bar op de doos betekent

Het getal op de doos is de maximale druk die de pomp kan leveren als er geen water door kan, bijvoorbeeld bij een blind filter. Tijdens het zetten bepaalt de koffie zelf de druk: hoe meer weerstand, hoe hoger de druk. Een pomp van 15 of 20 bar heeft dus reserve, maar zet daarom geen sterkere espresso.

Een voorbeeld uit onze gidsen: de Sage Barista Pro noemt een pomp van 15 bar en een extractie op 9 bar. Veel instapmodellen van CASABREWS, Neretva en AMZCHEF noemen 20 bar, zonder te vermelden met welke druk er werkelijk gezet wordt.

Het overdrukventiel (OPV)

Om te voorkomen dat de druk op de koffie te hoog wordt, hebben veel machines een overdrukventiel, in het Engels OPV. Dat laat water terug naar het reservoir lopen zodra de druk boven een ingestelde grens komt. Bij sommige machines is die grens zo afgesteld dat de druk op de koffie rond 9 tot 10 bar blijft, ook met een pomp die meer kan.

In onze gidsen noemen onder meer de Neretva pistonmachine, de HIBREW H13 en de HIBREW H21 een OPV. Of en hoe je het zelf kunt afstellen, staat in de handleiding; doe dat niet zonder die te raadplegen.

De manometer: kijken wat er gebeurt

Een manometer op de voorkant laat zien welke druk er tijdens de shot op de koffie staat. Dat is nuttig bij het afstellen. Blijft de naald laag, dan loopt het water te makkelijk door: maal fijner, gebruik meer koffie of druk steviger aan. Schiet de naald heel hoog en druppelt de espresso, dan is de maling te fijn of zit er te veel koffie in het mandje.

Machines als de Sage Barista Express, de Lelit Anna en de Gaggia's met manometer geven je die feedback. Let op: met een drukmandje, dat veel instapmachines meeleveren, geeft de manometer een minder bruikbaar beeld, omdat het mandje zelf de druk opbouwt. Meer over afstellen lees je in maalgraad instellen.

Pre-infusie: eerst lage druk

Veel machines beginnen met pre-infusie: een korte fase met lage druk waarin de koffie wordt bevochtigd, voordat de volle druk volgt. Het koffiebed zwelt dan gelijkmatig op en het water vindt minder snel een kortere weg. Sage noemt dit bij de Barista Express pre-infusie onder lage druk die geleidelijk oploopt, HIBREW laat je de duur van de pre-infusie instellen.

Pre-infusie maakt een machine vergevingsgezinder voor kleine fouten in aandrukken of verdelen. Het is geen vervanging voor een goede molen, maar wel een nuttige functie, vooral voor beginners.

Pistonmachines met manometer en pre-infusie →

Veelgestelde vragen

Is 20 bar beter dan 15 bar? Nee. Het getal op de doos is de maximale pompdruk. Espresso wordt rond 9 bar gezet, en dat halen beide pompen ruim.

Waarom staat mijn manometer zo laag? Meestal is de maling te grof, de dosis te klein of is er te zacht aangedrukt. Maal fijner of gebruik iets meer koffie.

Wat is een OPV? Een overdrukventiel dat de druk op de koffie begrenst door overtollig water terug te laten lopen naar het reservoir.

Heeft een volautomaat ook 9 bar nodig? Volautomaten zetten ook espresso onder druk, maar je stelt de druk niet zelf in. Je stuurt bij via de maalgraad en de sterkte.