Ontkalking espressomachine: zo ontkalk je stap voor stap

Waarom ontkalken nodig is

Kraanwater bevat opgeloste kalk, vooral calcium en magnesium. Als je het water verhit, slaat een deel daarvan neer als een harde witte laag. In een espressomachine gebeurt dat precies op de plekken waar het warm wordt: de verwarming, de leidingen erachter, kleppen en de stoompijp. Kalk isoleert, waardoor de verwarming harder moet werken, en het maakt doorgangen nauwer.

Een machine met veel kalk zet koffie op een lagere temperatuur, wat je proeft als een zuurdere, vlakkere espresso. Ook de doorstroming en de stoomkracht nemen af. Regelmatig ontkalken houdt je machine dus niet alleen langer heel, maar ook je koffie beter.

Hoe vaak ontkalk je?

Dat hangt vooral af van de hardheid van je water en hoeveel je zet. Veel volautomaten vragen zelf om ontkalken, op basis van de waterhardheid die je bij de installatie instelt. Stel die waarde daarom goed in. Bij pistonmachines zonder melding volg je het interval uit de handleiding.

Nederlands kraanwater ligt meestal tussen ongeveer 1 en 2,5 mmol/l. Op de site van je waterbedrijf vind je de waarde voor jouw postcode. Met de rekenhulp waterhardheid zet je die om naar Duitse graden of naar de stand die je machine vraagt. Een waterfilter in het reservoir, zoals het AquaClean filter van Philips of het filter in een Sage, verlengt de tijd tussen het ontkalken.

Reken je waterhardheid om →

Welk middel gebruik je?

Gebruik een ontkalker die bedoeld is voor koffiemachines, bij voorkeur het middel dat de fabrikant aanraadt. Die middelen zijn afgestemd op de materialen in de machine, zoals rubbers, messing en aluminium, en de doseringen in de handleiding gaan ervan uit.

Azijn wordt vaak genoemd als huismiddel, maar veel fabrikanten raden het af: het kan rubbers aantasten en laat een geur en smaak achter die lang blijft hangen. Ook bij citroenzuur geldt: gebruik het alleen als je handleiding het toestaat, in de aangegeven verdunning.

Let op:Ontkalkers zijn zuren. Volg de veiligheidsaanwijzingen op de verpakking, houd ze buiten bereik van kinderen en spoel de machine na het ontkalken grondig door voordat je weer koffie zet.

Ontkalken van een volautomaat

Bijna elke volautomaat heeft een ontkalkprogramma dat je stap voor stap begeleidt. De volgorde is meestal zo, maar volg altijd de meldingen op het scherm en de handleiding.

1. 1

   Verwijder het waterfilter uit het reservoir als de handleiding dat aangeeft.

2. 2

   Leeg de lekbak en het koffiedikbakje.

3. 3

   Vul het reservoir met de ontkalker en water in de verhouding van de verpakking.

4. 4

   Zet een grote opvangbak onder de uitloop en het melksysteem of de stoompijp.

5. 5

   Start het ontkalkprogramma en wacht tot de machine om spoelen vraagt.

6. 6

   Spoel het reservoir om, vul het met schoon water en laat het spoelprogramma volledig doorlopen.

7. 7

   Plaats een nieuw of het oude filter terug, zoals de handleiding aangeeft.

Ontkalken en reinigen van een volautomaat →

Ontkalken van een pistonmachine

Veel pistonmachines hebben geen automatisch programma. Je laat de ontkalkoplossing dan in delen door de zetgroep en de stoompijp lopen. De algemene volgorde: vul het reservoir met verdunde ontkalker, laat een deel door de zetgroep lopen, daarna een deel door de stoompijp of heetwateruitloop, laat de machine volgens de handleiding even inwerken en herhaal tot het reservoir leeg is. Spoel daarna minimaal een volledig reservoir schoon water door zetgroep en stoompijp.

Bij machines met een boiler, zoals een Gaggia Classic of Lelit, beschrijft de handleiding vaak precies hoeveel en hoe lang. Doe niets aan de binnenkant van de machine zelf: bij twijfel of een verstopping is een servicepunt de beste stap. Voor een De'Longhi Magnifica Evo is er een apart artikel: Magnifica Evo ontkalken.

Signalen dat je te laat bent

Wacht niet tot de machine niet meer werkt. Deze signalen wijzen op kalk.

• De espresso is minder heet of smaakt zuurder dan normaal.
• Het water loopt langzamer door, ook met een grovere maling.
• De stoompijp sputtert of geeft minder stoom.
• Je ziet witte aanslag in het reservoir of op het douchescherm.

Bekijk pistonmachines →

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet ik mijn espressomachine ontkalken? Dat hangt af van je waterhardheid en hoeveel je zet. Volg de melding van je machine of het interval in de handleiding. Een waterfilter verlengt de tijd ertussen.

Mag ik azijn gebruiken om te ontkalken? Veel fabrikanten raden het af, omdat het rubbers kan aantasten en een geur achterlaat. Gebruik een ontkalker voor koffiemachines.

Wat is het verschil tussen ontkalken en reinigen? Ontkalken verwijdert kalk uit de waterkant van de machine. Reinigen verwijdert koffieolie en melkresten, met reinigingstabletten of een melkreiniger.

Moet ik het waterfilter eruit halen bij het ontkalken? Bij de meeste machines wel. Raadpleeg de handleiding van je eigen machine.